1. ارزشیابی عملکردی ونقش آن در فرآيند ياددهي ويادگيري
    اردیبهشت ۴, ۱۳۹۸

    ارزشیابی عملکردی ونقش آن در فرآيند ياددهي و يادگيري

    ارزشیابی عملکردی ونقش آن در فرآيند ياددهي ويادگيري

    مقدمه

     از آنجایی که ارزشیابی باید در خدمت آموزش قرار گیرد سؤالات ارزشیابی باید به گونه ای طراحی شوند که پبشرفت تحصیلی دانش آموزان را در سه حیطه شناختی ، عاطفی و روانی حرکتی را مورد سنجش قرار دهند . به همین خاطر باید سؤالات آزمون را به گونه ای طراحی کرد که بتوانند از عهده این مهم بر آیند.

     در نظام آموزشی ما آزمون ها به گونه ای طراحی میشوند که تنها آموخته های دانش آموزان را در حیطه شناختی مورد سنجش قرار می دهند و به دو سطح عاطفی و روانی حرکتی چندان توجهی نمی شود . به همین خاطر بر آن شدیم تا در رابطه با آزمون ها و کاربرد آنها درارزشیابی و سنجش پیشرفت تحصیلی دانش آموزان مطالبی را به رشته تحریر در آوریم .

    آزمون ها

     آزمون ها را می توان به دو دسته ی کلی تقسیم کرد :

    الف ) آزمون های سنتی :

     این دسته از آزمون ها برای اندازه گیری و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان برای اهداف سطوح حیطه شناختی بسیار مؤثر اند و به طور کلی می توان گفت که این اهداف را می توان با آزمون های سنتی ارزشیابی کرد.

     این آزمون ها با سؤالاتی از قبیل نام ببرید، تعریف کنید ، بنویسید ، شرح دهید ، توضیح دهید ، سؤالات صحیح و غلط ، جای خالی و چند گزینه ای طراحی می شوند.

    ب )آزمون های عمل کردی :

     آزمون عملکردی آزمون بسیار معتبری است که تأکید بر فرایندهای یاد گیری فراگیر در سطوح مختلف تحصیلی دارد . استفاده از این روش در سنجش دانش آموزان بسیار تازه است و دلیل اصلی توجه به این نوع سنجش را علاقه روزافزون به استفاده از اصول رونشناسی شناختی در کلاس درس و نیاز به پرورش فرایندهای عالی فکری و مهارت های تفکر انتقادی دانسته اند . دلیل دیگر توجه به این نوع سنجش را «« دمبو »» چنین نقل می کند ، در گذشته نظریه های یادگیری رفتاری ، افکار معلمان را نسبت به آموزش تحت تأثیر قرار می داد و بر اساس آنها معلمان اعتقاد داشتند که یاد گیری در مراحل کوچک انجام می شود بنابراین نظام ارزشیابی سنتی بر آزمون هایی مبتنی است که سنجش خرد را می سنجند.اما امروزه نظریه های شناختی یادگیری بر آموزش تأثیر گذاشته اند و مهارت های فکری پیچیده مورد توجه قرار گرفته است . نظریه های شناختی جدید بر جنبه های فکری و خود نظم دهی فراگیر تأکید میکنند . بنابراین امروزه توجه بیشتر معطوف به این است که چگونه فراگیران دانش را تفسیر می کنند ، و به کار می گیرند تا مسائل پیچیده را حل کنند . این گونه مهارت ها با آزمونهای عینی و سنتی مثلاً آزمون های چند گزینه ای قابل سنجش نیستند.

       تفاوت آزمون های سنتی با آزمون های عملکردی مثل شرکت در امتحان

    آیین نامه رانندگی و امتحان عملی رانندگی است .

     

    به زبان ساده تکالیف و آزمون های عملکردی آموخته های فراگیر را در حیطه های مختلف در عمل به کار می گیرد وفراگیر طی انجام آن نشان می دهد تا چه اندازه در کاربرد آنها توانا است .اگر پرورش توانایی کاربرد آموخته ها در دانش آموزان از اهداف برنامه ی آموزشی است دانش آموزان باید در این حیطه هم ارزشیابی شوند .یکی از انتقادهایی که از آموزش عمومی می شود این است که فارغ التحصیلان به ندرت توانسته اند در بازار کار موفق باشند ، زیرا آنچه را که آموخته اند نمی توانند در موقعیت های خارج از کلاس به کار گیرند همین مسئله بر لزوم توجه بر ارزشیابی عملکردی و ادغام آن با سایر ارزشیابی ها تأکید می کنند.

     سنجش عملکرد دانش آموز از طریق درگیر کردن او در تکالیف عملی، چیزی فراتر ازتعاریف سنتی مثلاً حفظ کردن و کنفرانس دادن در کلاس است این سنجش به هر نوع فعالیت یا کار خلاقانه که از طریق آن می تواند آنچه را آموخته است به نمایش بگذارد .

      پیام مهم تکالیف عملی و آزمون های عملکردی به دانش آموزان و والدین آنها این است که آموخته ها زمانی ارزش دارند که از محدوده ی ذهن خارج شده و در عمل به کار گرفته شوند .

    انواع آزمون های عملکردی

    ۱- آزمون عملکرد کتبی : این آزمون عمدتاً بر کاربرد آموخته ها در موقعیت های عملی یا شبیه سازی تأکید دارد . مثلاً از دانش آموز خواسته می شود که سیم کشی یک اتاق را طراحی کند که در آن با یک کلید می توان هواکش و لامپ را روشن کرد .

    ۲- آزمون شناسایی : از دانش آموز بخواهید عیب مداری را که لامپ آن روشن نمی شود را پیدا کند . یا تلفظ درست یک کلمه در درس زبان انگلیسی.

    ۳- آزمون عملکرد در شرایط شبیه سازی شده : در این آزمون از فراگیر خواسته می شود تا در یک موقعیت شبیه سازی شده یا خیالی همان اعمالی را انجام دهد که در موقعیت های واقعی ضروری اند. مثل انجام تنفس مصنوعی روی ماکت .

    ۴- آزمون نمونه کار : این آزمون نزدیک ترین روش سنجش به عملکرد واقعی است ، فراگیر در محیط طبیعی سنجش می شود . مثل آزمون رانندگی در شرایط واقعی یا محیط های آموزشی ، سیم کشی یک مدار الکتریکی و …

    طراحی آزمون های عملکردی

     برای طراحی آزمون های عملکردی در هر درس ابتدا جدول مشخصات و هدف های درس را مشخص کنید. هدف های قابل اندازه گیری با آزمون هایسنتی را به عهده ی همان آزمون ها بگذارید. هدف هایی که سنجش آنها به آزمون های عملکردی نیاز دارند عبارتند از مهارت کاربرد ابزار ، توجه به مسائل ایمنی ، توانایی انجام کاردر زمان معین، دقت انجام کار …

     در طراحی آزمون عملکردی سه اصل را باید مورد توجه قرار داد

    الف ) تکلیف عملی :

     بدنه اصلی آزمون عملکردی فعالیتی است که معلم طراحی می کند تا دانش آموز در آن درگیر شودیا ممکن است دانش آموز را با مشکلی مواجه کندو از او بخواهد راه حلی ارائه کند . مثال: چرا در این مدار لامپ روشن نمی شود ، این متن ترجمه شده با متن اصلی مطابقت ندارد اشکال آن را پیدا کنید.

    ب ) برگه ی ارزشیابی :

     دانش آموز ایده ، راه حل ، شیوه ی کار، نقشه ی کار، … را روی برگه ی ارزشیابی منعکس کند .

    ج ) سیستم نمره گذاری :

     معلم با توجه به هدف های آزمون عملکردی ، که از قبل مشخص است معیار ارزشیابی را مشخص کند . سیستم نمره گذاری یا ارزشیابی آزمون عملکردی بسیار مهم است و معمولاً قسمت مشکل این ارزشیابی است .

    سنجش آزمون عملکردی

     پیشنهاد می شود در مورد هر نوع آزمون عملکردی کوتاه مدت یا بلند مدت معلم قبل از شروع کار استاندارد و معیار ارزشیابی را تهیه کند (چک لسیت یا فهرست وارسی ) بهتر است در تهیه ی چنین معیارهایی دانش آموزان را سهیم کند . بهتر است زمانی که معلمان برای اولین بار آزمون عملکردی را تجربه می کنند ،این کار را در گروههای معلمان هرپایه انجام دهند تا با هم فکری راههای عملی و قابل اطمینان را برای سنجش و ارزشیابی عملکرد دانش آموزان را پیدا کنند . نکته ی قابل توجه این است که آزمون عملکردی بدون در دست داشتن معیارها و استاندارد های ارزیابی ( چک لیست ) از پیش تهیه شده معتبر نیست . نکته مهم دیگر این است که نشانگرها و معیارهای سنجش عملکرد دانش آموزباید برای دانش آموزان معنادار، ملموس و عملی باشد به گونه ای که دانش آموز بتواند دائماً خود را با آنها تطبیق دهد و اصلاح کند .

    برخی مزایای آزمون های عملکردی

    ۱– فرصت هایی برای کاربرد دامنه وسیعی از مهارت ها از جمله مهارت تحقیق فراهم می کند .

    ۲- فرصت هایی برای طرح پرسش های باز پاسخ فراهم می کند.

    ۳- امکان رشد تفکر نقاد و توان نقد پذیری را افزایش می دهد.

    ۴- فرصت های ارائه ی کارهای خلاق را برای دانش آموزان فراهم می کند.

    ۵- از طریق آزمون عملکردی دانش آموز بین آنچه در کلاس فرا می گیرد و آنچه در دنیای واقعی به کارش می آید ارتباط بر قرار می کند .

    معایب

     ۱– انجام آن برای دانش آموزان زمان بر است

     ۲- دانش آموزان مختلف ممکن است به روش های مختلف فعالیت را انجام دهند و کار قضاوت و بارم بندی معلم را مشکل کنند .

    ۳- عملکرد دانش آموز در فعالیت های معینی ارزشیابی می شود .

    ۴- طراحی فعالیت ها زمان بر و متفاوت از روال عادی کار معلمان است و معلمان برای این کار آموزش ندیده اند.

    ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ

    منبع :ارزشیابی در خدمت آموزش ،تألیف : طاهره رستگار

    انتشارات : مؤسسه فرهنگی منادی تربیت  

    دیدگاه خود را بنویسید

      Subscribe  
    اطلاع از
    ممکن است این مطالب هم برای شما مفید باشند.
  2. store
    فروشگاه ایران کلاس